Patron

Młodość w cieniu historii

Władysław Broniewski przyszedł na świat 17 grudnia 1897 roku w Płocku, w rodzinie inteligenckiej o szlacheckich korzeniach. Był synem Zofii z Lubowidzkich i Antoniego Broniewskiego, miał dwie starsze siostry - Zofię i Janinę. Już jako uczeń Gimnazjum Polskiego w Płocku wykazywał ducha społecznego i patriotycznego: współtworzył półtajną drużynę skautów, która czerpała inspirację z Konstytucji 3 Maja i powstania styczniowego. W jego młodzieńczych działaniach widać było nie tylko bunt, ale i głęboką świadomość narodową.

Żołnierz z duszą poety

W wieku zaledwie 17 lat, w 1915 roku, Broniewski wstąpił do Legionów Piłsudskiego. Walczył w 4 pułku piechoty, brał udział w krwawej bitwie pod Jastkowem, gdzie jego oddział poniósł ogromne straty. Za zasługi wojenne został odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari oraz aż czterokrotnie Krzyżem Walecznych. Nie był jednak tylko żołnierzem - był też myślicielem i idealistą. Uważał się za socjalistę, cenił niezależność i krytyczne myślenie.

Konspirator i student

Po kryzysie przysięgowym został internowany w Szczypiornie. Po zwolnieniu zdał maturę jako ekstern i rozpoczął studia na Uniwersytecie Warszawskim. Równolegle działał w Polskiej Organizacji Wojskowej. Niepokój wobec kierunku, w jakim zmierzała powojenna Polska, sprawił, że jego poglądy się zradykalizowały. Po zamachu na prezydenta Gabriela Narutowicza zbliżył się do lewicy rewolucyjnej, choć nigdy nie porzucił swojej niezależności.

Wrzesień 1939: patriotyzm w obliczu tragedii

Gdy wybuchła II wojna światowa, Broniewski nie wahał się ani chwili - zgłosił się do wojska na ochotnika. Przemierzył trasę z Warszawy przez Lublin i Lwów do Tarnopola. 12 września został przydzielony do Ośrodka Zapasowego 28 Dywizji Piechoty w Zbarażu. Zanim jednak zdążył stanąć do walki z Niemcami, Polska została zaatakowana przez Związek Radziecki. Broniewski był świadkiem wejścia Armii Czerwonej do Lwowa - wydarzenia, które głęboko nim wstrząsnęło.

Poeta kontra cenzura

Na terenach zajętych przez Sowietów Broniewski próbował publikować swoje utwory, ale radziecka cenzura skutecznie blokowała jego patriotyczne wiersze. Redakcja propagandowego "Czerwonego Sztandaru" publikowała jego przedwojenne teksty, sugerując współpracę, której w rzeczywistości nie było. Broniewski próbował wykorzystać pismo do przypomnienia "sprawy polskiej", ale jego słynny wiersz "Żołnierz polski" nie został dopuszczony do druku.

Aresztowanie i więzienie

24 stycznia 1940 roku został aresztowany przez NKWD we lwowskiej restauracji "Ognisko Inteligencji" pod fałszywym zarzutem pijatyki. Trzy dni później w "Czerwonym Sztandar" ukazał się paszkwil autorstwa Witolda Kolskiego pt. "Zgnieść gadzinę nacjonalistyczną", mający uzasadnić zatrzymanie poetów. Broniewski trafił do więzienia na Zamarstynowie, a w maju 1940 roku został przewieziony do słynnego więzienia NKWD na Łubiance, gdzie spędził trzynaście miesięcy. Po wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej został przeniesiony do Saratowa, a następnie do Ałma Aty, gdzie odzyskał wolność 7 sierpnia 1941 roku.

Szlak wojenny i powrót do kraju

Po uwolnieniu wstąpił do armii polskiej, z którą przeszedł szlak bojowy przez Bliski Wschód. Do Polski wrócił w 1945 roku, niosąc ze sobą nie tylko doświadczenie wojenne, ale i głębokie rozczarowanie polityczne.

Poezja powojenna: od propagandy do osobistej tragedii

W pierwszych latach po wojnie tworzył poezję polityczno-propagandową, zgodną z duchem epoki. Z czasem jednak jego twórczość nabrała refleksyjnego, osobistego tonu. Najbardziej poruszającym momentem jego życia była śmierć córki Joanny (Anki) 1 września 1954 roku. Zmarła tragicznie, zatruta gazem w swoim mieszkaniu przy ul. Koszykowej w Warszawie. Broniewski stworzył wówczas cykl wierszy, porównywany z "Trenami" Jana Kochanowskiego - pełen bólu, miłości i rozpaczy.

Ostatnie lata i śmierć

Poeta zmarł 10 lutego 1962 roku w Warszawie. Pozostawił po sobie nie tylko tomiki wierszy, ale i legendę człowieka, który nie bał się mówić prawdy - ani w mundurze, ani z piórem w ręku.

Twórczość poetycka Władysława Broniewskiego

tomiki wierszy

"Wiatraki" (1925)

"Dymy nad miastem"

"Troska i pieśń"

"Krzyk ostateczny"

"Bagnet na broń" (1943)

"Drzewo rozpaczające" (1945)

"Wiersze warszawskie"

"Nadzieja"

"Anka"

"Nowe wiersze"

i inne